Ana SayfaMimarlarMimarlık OfisleriProjelerProje TipleriYarışmalarÖdüllerEtkinliklerKitaplarSüreli YayınlarOkullarKentlerArkiv Seçkileri
Projeler
Arkiv > Projeler > İzmir Liman Bölgesi için Kentsel Tasarım Uluslararası Fikir Yarışması Projesi
Son güncelleme tarihi : 20/04/2007 11:07
| İzmir Liman Bölgesi için Kentsel Tasarım Uluslararası Fikir Yarışması Projesi | |
Künye | |
| Tasarım Ekibi | Can Çinici Nevzat Sayın |
| Yardımcı Mimar(lar) | Ebru Tabak Çağlayan Çağbayır Ayşegül Uğurlu Sibel Özdoğan İbrahim Eyüp Ali Refik Telgeren |
| Danışman(lar) | İhsan Bilgin Süleyman Balkan |
| İşveren | İzmir Büyükşehir Belediyesi |
| İletişim bilgilerini görüntülemek için üye girişi yapmalısınız! | |
| Proje Tarihi | 2001 |
| Arsa Alanı | 500.000 m2 |
| Proje Tipi | Kentsel Tasarım |
| Yapım Türü | Bilinmiyor |
| Açıklama | |
| Tasarım içe dönük bir kentsel yenileme anlayışıyla değil, İzmir'in Ege'de oynama kapasitesine sahip olduğu rolü hesaba katan dışa dönük bir yeniden yapılanma perspektifi ile kurulmuştur. Bu perspektif içinde İzmir önüne Ege Denizini arkasına da Ege Bölgesini alan coğrafyanın düğüm noktası olarak gözükmektedir. Bölgedeki deniz, kara ve demiryolu örüntüleri tam da yarışma alanı üzerinde kesişmektedirler. Dolayısıyla tasarlanan alan sadece İzmir'in değil, Egedeki hareketliliğin en önemli odağı olmaya adaydır. Bu nedenle uzak mesafe ulaşım eksenleri tasarımın öncelikli girdileri olarak kabul edilmiş ve kentsel zonları aynştıran derin eşik hatları olarak yorumlanmışlardır. Zonlar: Uzak mesafe ulaşım eksenlerinin derin kırılma hatlarıyla birbirlerinden kopan zonlar, işlevleri, yoğunlukları ve imar stratejileri ile de ayrışmaktadırlar: 1. Aydın demiryolu hattı ile Aydın karayolu hattı arasında kalan Alsancak Eski Liman Bölgesi, karışık işlevli bir kentsel jeneratör olarak yorumlanmıştır. Yapılaşma yoğunluğu bir yandan Konak ve Alsancak'a göre gevşetilmiş, öte yandan da kent merkezi işlevini yitirmeyecek bir seviyede tutulmuştur. 2. Çanakkale ve istanbul/Ankara karayolları ile Bayraklı arasında kalan Salhane Bölgesi, yeni ticari fuar alanı (Messe) ve idari merkez olarak kurgulanmış ve yapılaşma yoğunluğu bir kademe daha gevşetilmiştir. 3. Çanakkale karayolu ile deniz arasında kalan Turan kıyı bandı, düşük yoğunluklu bir sağlık ve rehabilitasyon merkezi olarak işlevlendirilmiştir. 4. Aydın ve istanbul/Ankara karayolları ile metro hattı arasında kalan sınır bandı ise konut ve ofisleri içeren yüksek yoğunluklu (düşük TAKS, yüksek KAKS) bir plaza bandı olarak ele alınmıştır. Yarışma alanı boyunca sahil bandını kesintisizce kateden çizgisel rekreasyon bandı bir yandan zonlar arasındaki derin kentsel yarıklara açılmakta, öte yandan da yeşil bandın içine gömülmüş bisiklet ve yaya yolları ile keskin bir sahil hattı oluşturmaktadır. Dolulukların (yapılaşma zonlarının) boşluklar (rekreasyon ve yol hatlan) tarafından kesilmelerinden oluşan tansiyonun vurgulanması, çağdaş metropollerdeki "yer'V'konum" ile "hareket" arasındaki paradoksu açığa çıkaran, görünür kılan bir sonuç oluşturacaktır. Karşılaşma, uzlaşma, çatışma ve farklılaşma araçları olarak "Cetveller" Yapılaşma zonlarında olasılıklara açık bir imar ve yapılaşma stratejisi nasıl geliştirilebilir? Aktörleri henüz ortaya çıkmamış kentsel alanlarm üretimine zemin teşkil edecek fiziki planlama örüntüsü kararlarmm sınırları nereden geçer? Yol ve yapı adası ayrımına dayanan grid sistemi 19.yy. kent planlarının bu soruya verdiği tarihsel bir yanıttı. Dönemin koşulları içinde o denli kullanışlı idi ki, Manhattan'dan Kahire'nin yeni mahallelerine kadar modern dünyanın tümü'nü kapladı. Bu denli etkin olmasının nedeni hem belirgin sınırlar çekip, hem de o sınırlar içinde birbirinden çok farklı yapılaşma örüntülerini mümkün kılmasıydı. 20.yy. metropollerine dar gelen bir kalıptı bu. Hareketin artması ve hızlanması ile inşaat girişimlerinin ölçek ve nitelik değiştirmesi karşısında yetersiz kalarak yırtıldı. Ancak soru hala geçerli: Farklı aktörlerin karşılaşmalarından, çatışmalarından, uzlaşmalarmdan doğabilecek çeşitlilikleri hazmetme ve içerme kapasitesini bünyesinde barmdıran, hatta bunlardan beslenen bir fiziki yapılaşma disiplini ve stratejisi bugünün koşulları altında nasıl yeniden-üretilebilir? Hızın arttığı, yatırımların ölçek ve nitelik değiştirdiği günümüz risk toplumlarının kentlerinde, fiziki yapılaşma kararlarmdan uzak durmayacak kadar keskin, önceden sınır çekmeyecek kadar da esnek bir planlama çerçevesi nasıl gündeme getirilebilir? Tasarım esas olarak bu sorulara yanıt arayarak biçimlendi. Konum, işlev ve yoğunluk farklılıklarının berisinde, bu zonları ortak birzemin üzerinde birbirleriyle ilişkilendiren bir mekansal gramer üzerinde çalışıldı. Dilin farklı kullanımlarına olanak tanıyan, kural koyup olasılıkları tüketmeden geri çekilmeyi bilen bir mekansal gramer arayışıydı tasarımın temel motivasyonu. Önerilen mekansal gramerin temel unsuru "cetvel" olarak adlandırdığımız 120 metre enindeki bantlardır. Uzun kenarlarından sınırlanmayan bu cetveller birbirlerine paralel bir biçimde bulundukları zonun ön ve arka sınırlarına değinceye kadar uzanmaktadırlar. Üzerlerinde yer alacak yapıların /boşlukların /aralıkların ardarda dizilmelerine, sıralanmalarma, sıçramalarma, kaymalarma aracılık etmekten, zemin teşkil etmekten başka bir işlevleri yoktur. Başlayıp devam eden, permütasyona uğrayıp dönüşen, kırılan, boşalan örüntü olasılıklarının altındaki tabla gibidirler. Aralarında 40 m.lik boşluk bırakarak yanyana dizilen cetveller sahil bandına ve sahil boyunca uzanan ana yol eksenlerine dik açı ile konumlanmakta, iskele/liman vs. sahil işlevlerini de kapsayacak şekilde denizin üzerine taşmaktadırlar. Sahile dik açıyla konumlanma İzmir'in geleneğinde de olduğu gibi havalanmayı maksimize etmeye yöneliktir. Cetvellerin üzerinde bulunan örüntü dilleri, içinde bulundukları zon ve denk geldikleri hat üzerindeki işlev ve yoğunluk kararlarına göre biçimlenmişlerdir. Zonların üretiminde rol alacak aktörlerin kararlarına göre esneme, dönüşme ve değişme kapasitesine sahiptirler. Cetveller üzerindeki mekansal örüntü dilleri tasarlanan alan üzerinde mevcut olan 3 tür "vaka" ile karşılaşabilmektedirler: 1. Korunacak binalar, 2. Mevcut yollar, 3. Sahil şeridi. Örüntü dilinin karşılaştığı her "vaka" ile kesintiye uğraması ve ardından da yeni bir forma bürünmesi, önerilen mekansal gramerin asli unsurlarından biridir. Bir başka deyişle yüzleşilen her "vaka" kentsel örüntünün bir alt eşiğini de oluşturmaktadır. Bu, kentin belleğini geriye bakarak yeniden kurmaya değil, fragmanlarını görünür kılarak anımsatmaya yönelik bir tercihtir. Korunan binaları, yolları ve sahil şeridini bir zamanlar bulundukları bağlamların içinde eritmeyi değil, yeni bağlamların içindeki birer aykırılık olarak ortaya çıkarmayı seçen bir stratejinin gramer kuralıdır. Böylelikle geçmişten kalan her şey, yeni durumun içindeki bir "kentsel gerilim ve sürtüşme hattı/noktası" olarak varlığmı sürdürecektir. Açılar, Mafsallar ve İstisnalar: Tasarımda cetveller gramerinin dışında kalan unsurlar da bulunmaktadır. Bunlardan birincisi "açılar"dır. "Açı", mevcut bulunma halinin bir bina veya hat olmaktan çıkıp, bir alan tanımlar hale geldiğinde yapılan tanımlamadır. Birinci alan, mevcut Alsancak dokusu ile birinci zon arasında kalan ve halen üzerinde yolcu limanı ile Alsancak garını barındıran bölgedir. Buradaki meydan, kenarları çarşı ve gar kompleksi ile keskinleştirilmiş zıt yöndeki eski ve yeni dokunun arasında kalan istisnai bir artık alandır. Formu tasarlanarak değil, morfolojik kararların vazettiği bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Bir diğer alan da sanayi ve teknoloji müzesine dönüştürülmesi önerilen Sümerbank tesisleridir. Cetveller sisteminin içine sığmayan iri ve saçaklanmış formuyla Alsancak Eski Liman Bölgesi'nin diğer kenarını tutan bu kompleks, önündeki yolla birlikte bu zondaki konut kompleksi cetvelini yırtarak sahile doğru sarkıtılmaktadır. Körfezi deniz tarafından domine eden zonlar arasındaki eşiklere denk gelen iki köşe (kırılma) noktası da "mafsal" olarak yorumlanmış benzer forma sahip gösteri merkezleriyle taçlandırılmışlardır. Bir de ne konumlanyla öne çıkan, ne de cetvellerle sürtüşmeye girerek kendini vareden "istisna" örüntü alanlan bulunmaktadır. Bunlardan birincisi Salhane Bölgesi'nin kenarındaki idari Merkez'dir. Yapılaşma formunu mevcut Adliye kompleksinin izlerini sürerek oluşturmaktadır. İkinci "istisna" örüntüsü ise yarışma alanının güneydoğu sınırını metro hattı boyunca geçen ve derin bir kentsel eşik hattı içinde bütün bu kurgulardan bağımsız olarak yüzen, yüksek plazalarzinciridir. Ayrıntılar: Alsancak Eski Liman Bölgesi 6 adet "cetvel" ve iki "açı"dan oluşmaktadır. Gar ve yolcu limanlarını buluşturan alan gerek ulaşım ağlarının düğümünü oluşturması, gerekse de mevcut kentsel merkezle yeni kentsel jeneratör'ün kesişme noktası olması nedeniyle geleceğin en canlı noktası olmaya adaydır. Bu canlılığı besleme ve ondan beslenme potansiyeli nedeniyle bu zonun ilk cetveli söz konusu meydanın kenarını tutacak bir çarşı olarak kurgulanmıştır. izleyen cetvel de içine Alsancak Stadfnı ve yeni tasarlanan bir Aquapark kompleksini içermektedir. Ardından içine mevcut üniversite tesislerini de alan bir sürekli eğitim zinciri gelmektedir. 4. ve 5. cetveller 2-4-6 katlı "green office" zincirlerine ayrılmışlardır. İkinci alan olan Sümerbank tesisleri ile kesişerek daralan 6. cetvel ise koruma kapsamındaki "Roman Mahallesi" ile başladığı için iskan bölgesi olarak yorumlanmıştır. Sürekli eğitim bandındaki ve "green office'lerdeki geçici ikamet işlevleriyle biraraya gelen bu iskan bölgesinin bu yeni merkezin sadece gündüzleri yaşayan bir "down town"a dönüşmesi önünde direnç oluşturması beklenmektedir. Cetvelleri dikine kesen Şehitler Caddesi'nin sahil tarafında kalan alanlarda ise müze, kültür merkezi ve oteller bulunması öngörülmektedir. Sahil bandı en hareketli olan zon Alsancak Eski Liman Bölgesi'dir. Yolcu limanı ve feribot iskelesi ile başlayan bu bant sırasıyla körfez suyunun oksijen yüklemesini besleyen bir fıskiye platosu, dijital ekranlı bir açıkhava anfisi, model tekne havuzu ile sürmekte ve su üzerindeki mafsal noktasını teşkil eden bir marina ile sonlanmaktadır. Mevcut devasa iskele platolarının cetvel düzenine tabi kılınarak dönüştürülmesiyle kurgulanan bu işlevler sahil bandından kıyı-kanal hattı ile koparılmışlar ve karaya belirli bir mesafe ile yanyana dizilmiş devasa sallara dönüştürülmüşlerdir. Böylelikle sahil bandının suyla ilişkisi yeniden tanımlanmış olmaktadır. Bütün şehir içi trafiği Şehitler Caddesi üzerine toplanmış, kıyı ile Şehitler Caddesi arasında yol önerilrmemiştir. Mevcut haliyle nasıl bitirileceği belli olmayan üst yollar ferry-boat iskelelerinin araç trafiğini şehir içi trafiğine girmeden çözmek için kullanılmıştır. Ticaret limanının taşınmasının çok uzun zaman alacağı düşünülerek aynı yol önerisi ticari liman trafiği için de kullanılabilir. Salhane Bölgesi 8 adet "cetvel" ve bir "istisna alan"dan oluşmaktadır. Yeni ticari fuar alanı (Messe), 5 adet cetvelin üzerinde konumlanmış iri fuar holleri ile açık sergi ve otopark alanları ile cetvellerden birini işgal eden bir "Apart konut" iskan bölgesinden oluşmaktadır. Üzerinde kongre oteli ve kongre merkezinin bulunduğu cetvel ise fuara girişin yanı sıra, bu zonun arkasında kalan geniş iskan alanının körfeze açılımını da sağlamaktadır. Cetvellerin Çanakkale karayolu ile kesilmesi işlevsel bir kırılmaya da yol açmakta, müze, otel, iskele gibi işlevleri de içine alan rekreasyon işlevine dönüştürmektedir. Bu bölgede mevcut yüksek yapılar bu işlevler için kullanılmıştır. Bölgenin "istisna" kapsamındaki son dilimi ise Adliye kompleksine eklenen idari merkez ve tören alanıdır. idari merkezle fuar alanını ayıran cetvel, yoğun yeşil içine gömülmüş bir park olarak değerlendirilmiştir. Turan kıyı bandı ise, spor hastanesi, fizik tedavi merkezi, deniz ambulansı ile ulaşım sağlayan deniz hastanesi gibi uzmanlaşmış sağlık servislerinin yat kulübü, su sporları gibi sportif aktivitelerle, rekreasyon alanıyla ve denizle içiçe geçtiği bir örüntü olarak düşünülmüştür. Bu tesislerin kıyısına bir "mafsal" olarak ilişen deniz havuzu da, 6 kısa cetvel üzerine kurulmuş bu zonun uzantısı niteliğindedir. Dördüncü zon olan plaza bandı da bir istisna alandır. Yüksek yapılar ve eğlence merkezi hem finansman potansiyeli, hem de çekim gücü oluşturma kapasitesiyle projenin bütününü tetikleyebilecek öncelikli bir girişim tercihi olarak düşünülmüştür. | |
| Görüntüler | |
