Ana SayfaMimarlarMimarlık OfisleriProjelerProje TipleriYarışmalarÖdüllerEtkinliklerKitaplarSüreli YayınlarOkullarKentlerArkiv Seçkileri
Projeler
Arkiv > Projeler > Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Bölge Parkı Yakın Çevresi Kentsel Tasarım ve Peyzajı Yarışma Projesi
Son güncelleme tarihi : 23/06/2008 12:40
| Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi Bölge Parkı Yakın Çevresi Kentsel Tasarım ve Peyzajı Yarışma Projesi | ||||||||||||||||
Künye | ||||||||||||||||
| Tasarım Ekibi | Hüseyin Kahvecioğlu Nurbin Paker Kahvecioğlu Deniz Aslan | |||||||||||||||
| İşveren | Ankara Büyükşehir Belediyesi | |||||||||||||||
| İletişim bilgilerini görüntülemek için üye girişi yapmalısınız! | ||||||||||||||||
| Proje Tarihi | 2001 | |||||||||||||||
| Proje Tipi | Kentsel Tasarım, Açık Spor Alanları, Diğer Rekreasyon Yapıları, Diğer Kültür Yapıları, Diğer Eğitim Yapıları | |||||||||||||||
| Yapım Türü | Karma | |||||||||||||||
| Açıklama | ||||||||||||||||
| GENEL YAKLAŞIM ‘Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi - Bölge Parkı’nın tasarımındaki genel yaklaşım; • alanın bugünkü olumsuz etkilerden arındırılması, • kaybolan ve kaybolmakta olan doğal ve ekolojik özelliklerin yeniden kazandırılması, • en önemli alt bileşeni konumunda olduğu Özel Çevre Koruma Bölgesi ile bütünleşmenin sağlanması, amaçları üzerine kurgulanmıştır. Bu amaçlar çerçevesinde yapılaşma ve rekreatif kullanımların belirli bir ölçüde tutulması ve doğal ortamın restore edilmesi kararları üzerine kurgulanan bir ‘doğa parkı’ tasarımı çalışmanın temelini oluşturmuştur. Bu kapsamda, olumsuz gelişmelerin önlenmesi ile kazanılan doğal alanların yeniden işlevlendirilmesinde alanın bir eskürsiyon alanı özelliğine kavuşturulması amaçlanmıştır. GENEL TESPİTLER Gerek yarışma şartnamesinde yarışmacılara sunulan kapsamlı açıklama ve tespitler, gerekse yarışma alanında yapılan incelemeler ve konu hakkında yapılan araştırmalar, Gölbaşı özel çevre koruma bölgesinin mevcut durumu konusunda gereken ayrıntıda bilgi edinilmesini sağlamıştır. Burada gereksiz tekrarlardan kaçınılarak mevcut durum ile ilgili tasarıma veri olan çıkarımlar çok kısaca belirtilecektir: Çalışma alanında tespit edilen ve birinci derecede çözüm gerektiren en önemli olumsuzluk; Mogan gölü güneyindeki sulak alanlarla başlayarak Eymir gölüne kadar devam eden doğal alanlar diziminin ekolojik denge açısından en kritik alanı konumundaki yarışma alanının çarpık yaşılaşma ile kesintiye uğramasıdır. Yarışma kapsamında çözüm gerektiren en önemli problemin, bu doğal alanlar diziminin söz konusu kesintinin olumsuz etkilerinden kurtarılarak tekrar sürekliliğe kavuşturulması olduğu düşünülmektedir. Bu çerçevede yapılması gereken, şu an için ‘su tahliyesi’ düzeyine indirgenmiş olan göller arası ilişkinin yeniden kurulmasını sağlamak olacaktır. Bir diğer genel tespit ise, yarışma alanı veya özel çevre koruma bölgesi içindeki lineer dizim içine girmeyen bazı yapı veya yapılaşma alanlarının da önemli olumsuz etkilerinin olduğudur. Özellikle su havzasında yer alan bazı su yataklarının imara açık olması, doğal ilişkilerinin salt ‘su transferi’ düzeyine indirgenmesi davranışını yaygınlaştırmıştır. Bu indirgemeni olumsuz sonuçları, söz konusu sulara ‘atık suların’ da bağlanması ile büyük boyutlara varmıştır. Su niteliğini ve hidrojeolojik dengeyi bozan bu uygulamaların önüne geçilmesi, sadece yarışma alanı sınırları için değil, bütün koruma bölgesi için hayati önem taşımaktadır. Mevcut durum ile ilgili önemli tespitlerden bir diğeri ise, bölgenin sahip olduğu doğal zenginlik ve niteliğin bölge halkı tarafından sahiplenilmesi ve sürdürülebilir bir gelişimin sağlanması konusundaki bilinç eksikliğidir. Ekolojik anlamda büyük zenginlik ve değer arz eden sulak alanların ‘kurutulması gereken bataklıklar’ olarak algılanması, ve bunun gerçekleştirilmesinin de son derece önemli ve olumlu bir ‘icraat’ olarak kabul edilmesi yaklaşımı sadece bu yöreye özgü bir tutum değildir. Ancak benzer doğal alanların, doğa bilinci ve kültürü gelişmiş toplumlarda, dünyanın diğer yerlerinden görülmeye gidilen değerlere dönüştürüldüğü bir gerçektir. Dolayısı ile yarışma kapsamında üzerinde durulması gereken en önemli konulardan birinin ‘toplumun doğa bilincine etkili bir katkı sağlamak’ olduğu düşünülmektedir. Yarışma alanı konumu itibarıyla bir anlamda Ankara metropol alanının giriş kapılarından biri niteliği taşımaktadır. Gerek Konya-Adana yolundan yaklaşım, gerekse ring çevre yolu çevresinin, karayolu boyunca uzanan şev ve teraslamaların morfolojik yapılarının kattığı ilginç boyutlarla beraber, büyük ölçekli ‘land art’lar ve ‘landmark’lar olarak geliştirilmesi ve kullanılmasının mümkün olduğu düşünülmektedir. Bu iki özelliğin bir araya geldiği ve yarışma alanı içinde C2 bölgesi olarak tanımlanan yapılaşmaya müsait alanın değerlendirilmesinde, söz konusu tespitler yönlendirici olmuştur. PLANLAMA VE TASARIMA İLİŞKİN KARARLAR Bu bölümde planlama ve tasarımla ilgili temel kararlar, kısa açıklamalar halinde belirtilecektir: Yarışma kapsamında park alanı olarak tanımlanan alan bir ‘doğa ve eskürsiyon parkı’ olarak ele alınmıştır. Doğa parkı içindeki önemli alanlardan birini ‘bahçe sergileri’ oluşturmaktadır. Özellikle kara zonu ve kentsel yeşil ile oluşan ara kesitte yer alan bahçe sergileri birer arboretum ve herbarium niteliğindedirler. Bu alanlarda step bitkileri, otsu bitkiler, tibbi ve aromatik bitkiler, biotoplar, endemik bitkiler, bataklık bitkileri, alpin bitkiler, akuatik bitkiler ile göçmen kuşların izlendiği doğa izleme istasyonları, bazı nadir daha ılıman kuşak bitkilerin korunduğu seralar ile servis tasarlanmıştır. Ekolojik düşüncenin yayılması bir tasarım amacıdır. Özellikle planlama alanının kuzeyindeki yamaçlarda yer alacak ekolojik tarım ve ekoloji gezileriyle, rekreasyonel kullanımda yeni deneyimler elde edilecek, aynı zamanda göle akan tarımsal kimya malzemelerinin de önüne geçilmiş olacaktır. Bu düzenlemenin, göldeki fitoplankton kompozisyonunun normale indirilmesi yolu ile zooplankton dengesinin sağlanmasına sağlayacağı katkı da büyük önem taşımaktadır. Bitki genetik materyalinin depoları olan sulak bataklık alanlar bir çok kuş türü, memeli sürüngen, amfibi ve balık türlerının konaklamasına ortam oluştururlar. Bu alanların geliştirilmesi, sulak alanlardaki otrofikasyonu önlemek ve sedimentlerin tutulması açısından son derece önemlidir. Bununla birlikte filtre zonundaki doğal yaşam oluşumlarına zarar vermeden, kara zonu ile oluşturulan ara kesitte önerilen ‘ayaklar üzerinden geçen emprenye ahşap yürüme yolu’ kullanıcıya doğa eskürsiyonu yapma deneyimini de kazandıracaktır. Özellikle çocukların yaşayacakları, ‘yaşayarak öğrenme deneyimi’ gelecek açısından son derece önemlidir. Alanın kuzeyinden geçmekte olan çevre yolu ve Konya-Adana karayolunun yarışma alanında kalan kısmı viyadükler ile yükseltilerek Mogan Gölü – sulak alanlar – Eymir Gölü bütünleşmesi sağlanmaktadır. Yarışma alanın kuzeyi boyunca yer alan hat kesif bir ağaçlandırma tekniği ile hem görsel bir sınır, hem de işlevsel olarak (rüzgar kontrolü, ses kesici, ormanlık alan teşkili, erezyon önleme ve su rejimini dengeleme) düzenlenmiştir. Doğa parkı kapsamında önerilen en önemli yapısal proje ‘Doğa Müzesi’ projesidir. Yarışma alanının kuzey kesiminde, yapılaşılabilir nitelikli alanda, arazinin topoğrafyasından yararlanılarak konumlanan müze yapısı, aynı zamanda üst terası ile doğa parkı giriş platosunu oluşturmakta, çevresindeki ticari ünitelerle dönüşüm modeline finansman getirmesinin yanında alanın kentsel donatısını güçlendirmeketir. Parkın otopark ihtiyacı da bu yapılaşma ile entegre olan ve kot farkından yararlanılarak yer üstünde olumsuz etki yaratmayan katlı otopark ile çözülmektedir. Gelişmiş ülke metropollerinin hemen hemen hepsinde yer alan doğa müzelerinin henüz ülkemizde bir örneğinin bulunmadığı dikkate alındığında, gerek ülke ölçeğinde, gerekse Ankara metropolü ölçeğinde oldukça önemli bir ihtiyacın karşılanması söz konusu olacaktır. Yapının biçimlenişinde; • büyük hacimlerin ağır yapısal kitleler haline getirilmeksizin arazinin doğal yapısına uygun biçimlenişe gidilmesi, • yapının aynı zamanda doğa parkı ile ilgili yapısal alanları bünyesinde toplayarak çevresi içinde yapıdan arınmış doğal bir ortam oluşturulabilmesi, • üst kotunun doğa parkı giriş platosu olarak gelişmesi, • bu platonun aynı zamanda çevredeki konumu dikkate alınarak, simgesel bir kent girişi, land enstelasyonu ve güçlü bir yapısal peyzaj düzenleme alanı olarak geliştirilmesi etkili olmuştur. Doğa parkı içinde önerilen aktivitelerden önemli biri de ‘doğa gezileri’dir. Düzenleme alanı içinde yapılacak kısa süreli gezilerin yanısıra, daha uzun süreli, kara ve sudaki doğal ortamlar içinde yapılacak uzun yolculuk ve doğal ortamda konaklamaları da içeren gezilerin başlangıç ve bitiş yeri tasarlama alanı olacaktır. Bu yolla, yarışma alanı ile içinde yer aldığı Özel Çevre Koruma alanı arasındaki ilişki ve bütünlüğün yaşanması da sağlanacaktır. FİNANSMAN VE İŞLETME MODELLERİ Projenin gerçekleştirilmesinin çok yönlü katılımla oluşturulacak finansman ve işletme modeli ile mümkün olduğu düşünülmektedir. Bu çerçevede yerel ve genel yönetimlerin rolü büyük olacaktır. Projenin gerçekleşmesinin ve sürdürülebilirliğinin Sivil Toplum Kuruluşlarının da süreçlere katkısının ve katılımının sağlanması ile mümkün olacağı düşünülmektedır. Bu projenin ‘bir devlet yatırımı’ yaklaşımı ile gerçekleşmesi ülkemiz şartlarında mümkün görülmemekte, mümkün olabilse bile sürdürülebilirliğinin söz konusu olamayacağı düşünülmektedir. Bu aşamada önerilen çözüm ise, projenin finansman ve işletme modellerinin geliştirilmesi için çok katılımlı bir kurul oluşturularak konunun kamuoyuna maledilmesi, yerel halkın katılımını sağlayacak bilinci oluşturulmasının yollarının araştırılmasıdır. Bu kurulda; yerel yönetim, genel yönetim, Özel Çevre Koruma Kurumu, Sivil Toplum Kuruluşları, konu ile ilgili uluslararası kuruluşlar ve fon yürütücüleri, alan çevresinde mülkiyet ve tahsis hakları bulunan kuruluşların temsilcileri yer almalıdır. ETAPLAMA Çalışma kapsamında önerilen düzenlemeler özelliklerine göre farklı etaplarda gerçekleştirilme imkanı getirmektedirler. Planlama ve tasarımda özellikle dikkat edilen hususlardan biri, tüm projenin gerçekleşmesinin bazı belli şartlara bağlanarak kilitlenmemesi, her şartta hızla gerçekleştirmeye yönelik adımlar atılmasına imkan sağlanacak etaplama ve alt projeler oluşturulması olmuştur. Bu çerçevede önerilen alt projelerin bir kısmına hiçbir bürokratik veya hukuki süreci beklemeksizin başlamak mümkün olabilecektir. Diğer taraftan, belli adımların atılması için kamulaştırma, imar hakkı transferi, devlet yatırım prosedürlerinden geçme gibi süreçlerin yaşanması gereği kaçınılmazdır. Ancak bu ölçekli bir çalışma için çok kısa hayata geçirme süreleri beklenmemelidir. Bu çerçevede önerilen etaplama stratejisi kısa açıklamalarla şu şekilde ifade edilebilir: 1. etap çalışmalar: Mevcut olumsuzlukların durdurulması ve kaybolan doğal alanların kazanılmasına yönelik çalışmalar: Bu çerçevede; sulak alanlara hala yapılmakta olan dolguların önüne geçilmesi, yapılan dolguların şu an için kaldırılabilir olanlarının derhal kaldırılmasına başlanması, mevcut imar durumunun askıya alınması, alanda yeni yapılaşmanın önüne geçilmesi gibi girişimler yer almalıdır. Bu aşamada yapılacak diğer bir önemli girişim ise yukarda belirtilen ve işletme-finansman modeli gelişimi için oluşturulacak çok katılımlı kurulunun tesisi olacaktır. 2. etap çalışmalar: Gelişim altyapısının oluşturulması: Bu çerçevede; Alan içindeki kaçak yapıların kaldırılması, yasal yapıların kaldırılması için gerekli kamulaştırma veya imar hakkı transferleri gibi çalışmaların gerçekleştirilmesi, alanın imar planının yenilenmesi çalışmaları yer almaktadır. 3. etap çalışmalar: Proje gerçekleştirme çalışmaları: Planlama kapsamında önerilen yapıların, alt etaplar ve adımlara ayrılarak gerçekleştirilmesi aşamalarını içermektedir. | ||||||||||||||||
| Görüntüler | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
