Tasarım Sistematiği ve Anlayışı:

Tasarım, dünyada bu büyüklükteki havaalanlarının işleyiş kurgusunun ana elemanlarının parçalarına ayrıştırılıp yeniden biraraya getirilmesiyle konvansiyonel havaalanı şemalarının farklı bir sistematikle berraklaştırılıp geliştirilmesini önerir. Havaalanı kurgusu planda ayrışmış 2 harekete dayalıdır: 1. ayrım; gelen ve giden yolcu katlarının ayrışmasıdır. 2. ayırım; her katın fonksiyon şemalarından çıkan ve kontrol noktalarıyla (düğüm noktaları) belirlenen mekansal ayrımlardır. Projede bu ayrılmış mekanlar ‘kompartman’ olarak adlandırılmıştır. Her birisi otonom varlıklarının gerektirdikleriyle tasarım sürecini belirgin kılmışlardır. Ayrı ayrı ele alınıp, ayrı ayrı işlenebilmişlerdir. Kompartmanlarla bağlantıların (düğüm noktaları) kesişmesinden doğan ve kompartmanları birbirine bağlayan hat, havaalanı dolaşımının belkemiğini oluşturur. Tasarım eylemlerinin sistematize edilmesi sadece tasarım sürecine netlik kazandırmaz. Benzer bir şekilde bu sistematik mekanlara yansıdığı için yolcu açısından da tasarımın en önemli özelliği, yolcunun havaalanına gelmesiyle beraber kendini net mekanlar ve bunların arasındaki bağlantı mekanlarıyla kurgulanmış hemen farkedilebilecek bir referans sisteminin içinde bulmasıdır.

Ana Metin:

Proje, dünyadaki havaalanları fonksiyon şemalarının analizi ve bu şemaların Dalaman Havaalanı yarışma şartnamesi ve ihtiyaçlarına özgü biçimde, planda ve kesitte net bir şekilde ayrıştırılarak ortaya konulmasıyla oluşturulmuştur. Plan Kurgusu: Havaalanı kurgusu planda ayrışmış 2 harekete dayalıdır. 1. ayrım; gelen ve giden yolcu katlarının ayrışmasıdır. 2. ayırım; her katın fonksiyon şemalarından çıkan ve kontrol noktalarıyla (düğüm noktaları) belirlenen mekansal ayrımlardır. Projede bu ayrılmış mekanlar ‘kompartman’ olarak adlandırılmıştır. Herbirisi otonom varlıklarının gerektirdikleriyle tasarım sürecini belirgin kılmışlardır. Ayrı ayrı ele alınıp, ayrı ayrı işlenebilmişlerdir. Kurgudaki bu netlik, havaalanı kullanıcısı için doğal bir kolaylık getirmektedir. Kuzey-güney aksında aprona paralel 4 adet kompartman kurgulanmıştır. Bu kompartmanlar, gelen ve giden yolcu katlarında da mekansal olarak ayrı ayrı yerlerini bulmuşlardır. Örneğin; giden yolcu katında aynı kompartmanda uğurlayıcılar salonu olan mekan, gelen yolcu katında karşılayıcılar salonu olarak biçimlenmiştir. Düğüm noktaları ise ‘bağlantı’ olarak adlandırılmıştır. Herbir bağlantı, kompartmanlarda olduğu gibi içerdiği fonksiyonla bağlantılı olarak kendi varlığını tasarım sürecinde korur ve deneyimleneceği zamanda bu otonomluğu koruma potansiyeli taşır. Bağlantılar, hem kompartmanları birbirine bağlayan yolcu kontrolünün olduğu ‘ana mekanlara’ hem de kompartmanlara servis desteği sağlayan birimlere dönüşürler. Her türlü WC, temizlik, mutfak, depolama ile personel ve idare bu bölümlerde yer alır. Gelen ve giden yolcu, bağlantılarda da mekansal olarak ayrı ayrı yerlerini bulmuşlardır. Örneğin: giden yolcu katında aynı bağlantıda pasaport holü, gelen yolcu katında gümrük kontrol hatları olarak biçimlenmiştir. Kompartmanlarla bağlantıların kesişmesinden doğan ve kompartmanları birbirine bağlayan hat, havaalanı dolaşımının belkemiğini oluşturur. Bu hat araç viyadüğü ile uçağa binmeden önceki bekleme salonlarını içeren kompartman arasında her bağlantıda bulunan kontrollerle kesilen net bir rota sunar. Yolcu açısından projenin en önemli özelliği, yolcunun havaalanına gelmesiyle beraber kendini net mekanlar ve bunların arasında bağlantı sağlayan mekanlarla kurgulanmış hemen farkedilebilecek bir referans sisteminin içinde bulmasıdır. Bu nitelik yolcunun bir takım tabelalar aramakla zaman kaybetmesini engeller ve yolcuyu, mekanın ve mekanı oluşturan fiziksel parçaların kendileri yönlendirir. Aynı zamanda bu kompartman (ana mekan) ve bağlantı ilişkisi, sistemin netliğinde ve yönlendirici referans parçaların tekrarında (örneğin: portakal renkli asma çatı) kullanıcı için bir bütüne dönüşür. Kompartmanlar, planda X ve Y yönünde mekan ihtiyacına göre biçimlenmişlerdir. Ana dolaşım hattı baz alınmak suretiyle, her bir kompartman diğerine göre farklı bir uzunlukta ve genişliktedir. Bu esneklik, lineer şemanın ve projenin projenin genel kurgusunun bir sonucudur. Kurgu, bir çok potansiyeli de beraberinde getirir; doğal aydınlanma ve doğal havalandırma, peyzajın kompartmanların arasından bibanın iç bölgelerine kadar yanaşabilmesi, kompartmanlar arası dinamik görsel ilişki olanakları, binanın her noktasında servis alınabilmesi, gelişebilirlik, vb. Kesit Kurgusu: Projenin ana kurgusu olan ‘fonksiyon şemasındaki ayrıştırma’ kesitte de kendini gösterir. Bu ayrıştırma temelde kesit kurgusundaki 2 sistematiğin çakışmasından doğar. 1. Sistematik her kompartmanın ayrı ayrı ele alınıp, gelen ve giden yolcu katlarındaki benzer fonksiyonların birbirleriyle eşleştirilmesine dayalıdır. Buna göre, kontrollü geçiş mekanları bağlantı noktalarında, ana mekanlar da kompartmanlarda düşeyde eşleştirilmiştir. İkinci sistematik ise, bu eşleştirilen mekanların ihtiyaç programında öngörülen mekan/plan gereksinimlerine göre daralıp genişleyerek yatayda ve düşeyde hacim değişiklikleri yaratılmasına dayalıdır. Sonuç olarak, bu iki sistematiğin birlikteliği havaalanı binasının şekillenmesinde ve form oluşumunda büyük rol oynamıştır. Yapının gelen yolcu katının betonarme karkas, giden yolcu katının da da çelik konstrüksüyon olarak kurgulanması, bir anlamda da, kesitteki ayrıştırmanın strüktür seçiminde de kendisini göstermesinin diğer bir sonucu olarak da yorumlanabilir. Aynı zamanda bağlantı noktaları planda olduğu gibi kesitte de bina hareketinin bütünlüğünü sağlamaktadırlar. Dolayısıyla, projenin bu esnek sistematik kurgusu dünyada uygulanan hava alanı tipolojilerine bir yenisini ekler.