Türkiye'de bütün zamanların tartışmasız en önemli sorunu olan nitelikli eğitim eksikliğini gidermek için son yıllarda güçlü ve saygın gruplar, kurdukları vakıflar aracı ile yeni eğitim kurumları oluşturuyorlar. Aynı düşünce ve ilkelerden yola çıkan bu okulların bir çok ortak özellikleri var: Anaokulundan liseye kadar bütünleşen, sürekli bir eğitim vermek, geniş yeşil alanlar içinde tam donanımlı birer eğitim kampusu gibi yerleşme gibi. MEB standartlarını birkaç kat aşan nitelik ve nicelikte programlara, mekanlara ve donanıma sahipler. Eğitim programı ve fiziksel çevresi; alanlarında yüksek deneyime sahip yönetici ve bilim adamları tarafından uzun çalışmalarla belirleniyor. Bu hazırlık çalışmalarına başından itibaren mimar, etkin olarak katılabiliyor. Eğitim programı standart derslik ve donanım ötesinde özgün birçok mekan gerektiriyor: Örneğin, bildiğimiz "kitaplık" kavramı bu programlarda, öğrencinin sürekli olarak eğitime katıldığı, açık, esnek, dinamik ve demokratik bir "Multimedya Öğrenim Merkezi”ne dönüşüyor. Sanat-kültür-spor-farklı yabancı diller ve bunların sosyal ile fenin açılımlarıyla olan alternatif kombinasyonlarında eğitim verilmesi düşünülüyor. Bu nedenle farklı ilginç laboratuvarlar, farklı boyutta derslikler, açık esnek planlar gerekiyor. Programlarda görsel sanatlar, tasarım, sahne ve görüntü sanatları için resim, heykel, seramik, çizim, bilgisayar destekli tasarım, fotoğraf, video, multimedya, dans, müzik, bale, drama, dekor atölyeleri, sergi alanları, oditoryumlar var. Ortak alanlar alelade koridor ve holler gibi değil, gerçek toplumsal yaşamın simüle edilebileceği; sokak, meydan, hol, oturma lobisi, danışma merkezi, sağlık merkezi, satış birimleri, çarşı, kulüpler, amfiler gibi düzenleniyor. Büyük yatırım gerektiren yapılar, standart öğrenim saatleri ve öğrenim sezonu dışında ve ayrıca hafta sonlarında da çevreye bir kültür ve sosyal merkez gibi hizmet verebilecek biçim ve esneklikle tasarlanıyor. Oditoryum, spor ve sanat merkezleri, toplantı salonları, yabancı dil eğitim mekanları bu düşünce gözetilerek düzenleniyor.

ENKA Okulları için, 1994 yılında üç mimarlık gurubundan projeli teklifler alındı. Bunlar, Herzog & De Meuron-İsviçre, Hillier Group-ABD ve Limited-Türkiye idi. Değerlendirme sonucunda, bizim projemizin uygulanmasına karar verildi. Okul, Enka’nın sitesinde mevcut spor altyapısından yararlanacağı için şanslıydı. Ancak ayrılan alan programa göre çok dardı ve projelendirme sırasında daha da daraltıldı. Ilk tasarım, (sonuçtakinden çok daha yaygın, daha alçak,daha kademeli ve iç boşlukluydu) dört beş zorlu sınavdan geçti. ABD’li danışmanlar, Enka inşaat gurubu, değişen eğitim kadrosu ve pedagoglar, Belediye, Anıtlar Kurulu; farklı ve genellikle birbiriyle çatışan taleplerde bulundular. Sabır, azim, diplomasi, mücadele ve gereğinden fazla çalışma ile 1994 Kasımda başlayan süreç, 1997 mayısta temel atılmasıyla sonuçlandı. Özellikle; bölgenin Boğaziçi öngörünüm bölgesinde olduğunu iddia eden ve çok daha ufak yapılar öneren Kurul ile, müthiş bir mücadele sürdürdük. Maket, araziye uyarlanıp hava fotoğrafları çekildi, Sedat Hakkı mimarisi, veya parçalı inşaat isteklerine karşı, alternatif projeler çizilip teorik-pratik karşılaştırmalar yapıldı, projeye ek olarak neredeyse orta boy bir tez hazırlandı. Tabi, bu arada, Boğaz sırtları, arsadan da algılanır biçimde, bol bol gecekondu ve cami ile yapılandırılıyordu.

Eğitim bloklarına orta omurga ile ortak olan cephelerinden ve ters taraflarındaki özel bahçelerinden giriliyor. Yangın merdivenleri ve çıkışları üçgenlerin tepe noktalarında. Omurganın kuzey ucunda yer alan oditoryum blokunun teknolojik ve akustik içdüzeni, bu kez Alman bir grupla çalışarak hazırlandı. Açık, esnek, katılımcı ve çok amaçlı kullanıma dönük bir planı var. Eğitimciler ve salonu kullanan sanatçılar tarafından, salonun “Şekspiriyen” kurgusunun, akustik ve işlevsel esnekliğinin mükemmel bulunduğunu söylemeliyim.

Haydar Karabey